Wat is Citta in het boeddhisme?
Citta is een Sanskrietterm die in het boeddhisme wordt gebruikt om te verwijzen naar de geest of het bewustzijn. Het is een van de drie componenten van de mens, samen met het lichaam en de spraak. In het boeddhisme wordt Citta gezien als de bron van alle mentale activiteit, inclusief gedachten, emoties en herinneringen. Het wordt ook gezien als de opslagplaats van alle mogelijkheden, inclusief het potentieel voor verlichting.
Het concept van Citta is nauw verwant aan de boeddhistische leringen over de vier edele waarheden en het achtvoudige pad. Volgens de leer is Citta de bron van lijden en de oorzaak van al onze handelingen. Om verlichting te bereiken, moet men leren de Citta te beheersen en te zuiveren. Dit wordt gedaan door middel van meditatie, mindfulness en andere spirituele oefeningen.
Citta wordt ook wel gezien als de bron van wijsheid en inzicht. Door de beoefening van meditatie kan men inzicht krijgen in de ware aard van de werkelijkheid en de onderlinge verbondenheid van alle dingen. Dit inzicht kan leiden tot een beter begrip van de wereld en van zichzelf.
Samenvattend is Citta een belangrijk begrip in het boeddhisme. Het wordt gezien als de bron van alle mentale activiteit en de opslagplaats van alle mogelijkheden. Door middel van meditatie, mindfulness en andere spirituele oefeningen kan iemand leren zijn Citta te beheersen en te zuiveren, wat leidt tot meer wijsheid en inzicht.
In de Sutta-pitaka en andere Pali- en Sanskrietboeddhistische geschriften, worden drie woorden vaak en soms door elkaar gebruikt om 'geest', 'hart', 'bewustzijn' of andere dingen aan te duiden. Deze woorden (in het Sanskriet) zijn Mijn , vijnana , en citta. Hun betekenissen overlappen elkaar, maar zijn niet identiek, en hun onderscheidend vermogen gaat vaak verloren in de vertaling.
Citta wordt vaak uitgelegd als 'hart-geest', omdat het een bewustzijn is van zowel gedachten als emoties. Maar hetzelfde kan op verschillende manieren worden gezegd van manas en vijnana, dus dat helpt ons niet noodzakelijkerwijs om te begrijpen wat het is.
Is citta belangrijk? Als je mediteert ( bhavana ), de geest die je cultiveert is citta (citta-bhavana). In zijn onderwijs op opmerkzaamheid van de geest , het woord voor geest dat de Boeddha gebruikte was citta. Toen de Boeddha het besefte verlichting , de geest die werd bevrijd was citta.
Van deze drie woorden voor 'geest' is citta het meest gebruikt en heeft waarschijnlijk de meest uiteenlopende definities. Hoe het wordt opgevat, verschilt nogal van de ene school tot de andere, en zelfs van de ene geleerde tot de andere. In dit essay wordt heel kort ingegaan op slechts een klein deel van de rijke betekenissen van citta.
Citta in het vroege boeddhisme en Theravada
In vroege boeddhistische teksten, maar ook in de moderne tijd Theravada-boeddhisme , de drie woorden voor 'geest' hebben een vergelijkbare betekenis en hun onderscheidend vermogen moet in de context worden gevonden. In de Sutta-pitaka wordt citta bijvoorbeeld vaak gebruikt om te verwijzen naar de geest die subjectiviteit ervaart, in tegenstelling tot de geest van cognitieve functies (manas) of zintuiglijk bewustzijn (vijnana). Maar in andere contexten kunnen al die woorden naar iets anders verwijzen.
De leer van de Boeddha over de Vier fundamenten van mindfulness is te vinden in de Satipatthana Sutta (Majjhima Nikaya 10). In die context lijkt citta meer te verwijzen naar iemands algemene gemoedstoestand of gemoedstoestand, die natuurlijk altijd verandert, van moment tot moment - blij, chagrijnig, bezorgd, boos, slaperig.
Citta wordt soms gebruikt in het meervoud, cittas, wat zoiets betekent als 'gemoedstoestanden'. Een verlicht inzicht is een gezuiverde citta.
Citta wordt soms uitgelegd als iemands 'innerlijke' ervaringen. Sommige moderne geleerden verklaren citta als de cognitieve basis van al onze psychologische functies.
Steden in Mahayana
Op sommige scholen van Mahayana-boeddhisme , werd citta geassocieerd metalaya vijnana, het 'pakhuisbewustzijn'. Dit bewustzijn bevat alle indrukken van eerdere ervaringen, die de zaden worden van karma .
In bepaalde scholen van het Tibetaans boeddhisme Citta is 'gewone geest' of de geest van dualistisch, onderscheidend denken. Het tegenovergestelde isrigpa, of puur bewustzijn. (Merk op dat in andere scholen van Mahayana 'gewone geest' verwijst naar de oorspronkelijke geest voordat dualistisch, onderscheidend denken ontstaat.)
In Mahayana is citta ook nauw verbonden (en soms synoniem met) bodhicitta , 'verlichtingsgeest' of 'ontwaakte hart-geest'. Dit wordt meestal gedefinieerd als de medelevende wens om alle wezens tot verlichting te brengen, en het is een vitaal aspect van het Mahayana-boeddhisme. Zonder bodhicitta wordt het streven naar verlichting egoïstisch, gewoon iets anders om te begrijpen.
Het Tibetaans boeddhisme verdeelt bodhicitta in relatieve en absolute aspecten. Relatieve bodhichitta is de wens om verlicht te worden in het belang van alle wezens. Absolute bodhichitta is direct inzicht in de absolute aard van het zijn. Dit is vergelijkbaar in betekenis met de 'gezuiverde citta' van Theravada..
Andere toepassingen van Citta
Het woordcittagecombineerd met andere woorden krijgt andere betekenisvolle betekenissen. Hier zijn enkele voorbeelden.
- Bhavanga-citta: Bhavangabetekent 'grond van wording' en in het Theravada-boeddhisme is het de meest fundamentele mentale functie. Sommige Theravada-geleerden leggen bhavaga-citta eenvoudig uit als de kortstondige, open mentale toestand wanneer de aandacht tussen objecten verschuift. Anderen associëren het met Prakrti-prabhasvara-citta, 'lichtgevende geest', die hieronder wordt genoemd.
- Citta-ekagrata: 'Eenpuntige geest', een meditatieve focus op een enkel object of een enkel gevoel tot het punt van absorptie.
- Citta-matra: 'Alleen geest.' Soms wordt citta-matra gebruikt als een alternatieve naam voor de Yogacara-filosofische school. Heel eenvoudig leert Yogacara dat de geest echt is, maar fenomenen - objecten van de geest - hebben geen inherente realiteit en bestaan alleen als processen van de geest.
- Citta Santana: De 'mind stream' of continuïteit van ervaring en persoonlijkheid van een individu die soms wordt aangezien voor een permanent zelf.
- Prakṛti-prabhasvara-citta: 'Lichtgevende geest', oorspronkelijk gevonden in de Pabhassara (Lichtgevende) Sutta (Anguttara Nikaya 1.49-52). De Boeddha zei dat deze lichtgevende geest wordt verontreinigd door inkomende verontreinigingen, maar hij wordt ook bevrijd van inkomende verontreinigingen.
