Een of meerdere goden: de variëteiten van het theïsme

One or Many Gods: The Varieties of Theism is een inzichtelijk en veelomvattend boek dat de verschillende soorten theïsme onderzoekt. Het boek is geschreven door theoloog en filosoof Dr. Richard Swinburne en biedt een diepgaande blik op de verschillende overtuigingen en theorieën rond het concept van God. Het onderzoekt de verschillende vormen van theïsme, waaronder monotheïsme, polytheïsme, pantheïsme en panentheïsme, evenals de verschillende argumenten voor en tegen elk. Swinburne bespreekt ook de implicaties van theïsme voor moraliteit, wetenschap en andere aspecten van het leven.

Het boek is goed geschreven en gemakkelijk te begrijpen, waardoor het een geweldig hulpmiddel is voor iedereen die meer wil weten over theïsme. Swinburne's argumenten zijn goed onderbouwd en logisch, en hij geeft een evenwichtig beeld van de verschillende soorten theïsme. Hij bevat ook een verscheidenheid aan voorbeelden om zijn punten te illustreren, waardoor het boek een onschatbare bron is voor iedereen die een beter begrip van theïsme wil krijgen.

Al met al is One or Many Gods: The Varieties of Theism een ​​uitstekend boek voor iedereen die meer wil weten over theïsme. Het biedt een diepgaande blik op de verschillende vormen van theïsme en de argumenten voor en tegen elk. Swinburne schrijft duidelijk en beknopt, en hij geeft een evenwichtig beeld van de verschillende soorten theïsme. Een aanrader voor iedereen die een beter begrip wil krijgen van het theïsme en de implicaties ervan.

De meeste, maar niet alle, grote religies ter wereld zijn dat weltheïstisch:met als basis van hun beoefening een geloof en geloof in het bestaan ​​van een of meer goden of goden, die duidelijk gescheiden zijn van de mensheid en met wie het mogelijk is een relatie te hebben.

Laten we kort kijken naar de verschillende manieren waarop de religies van de wereld theïsme hebben beoefend.

Klassieke/filosofische definitie

Theoretisch is er een oneindige variatie in wat mensen zouden kunnen bedoelen met de term 'God', maar er worden verschillende gemeenschappelijke kenmerken vaak besproken, vooral onder degenen die afkomstig zijn uit een westerse traditie van religie en filosofie. Omdat dit soort theïsme zozeer steunt op een breed raamwerk van elkaar kruisende religieuze en filosofische onderzoeken, wordt het vaak aangeduid als 'klassiek theïsme', 'standaardtheïsme' of 'filosofisch theïsme'. Klassiek/filosofisch theïsme komt in vele vormen voor, maar in wezen religies vallen in deze categorie geloven in de bovennatuurlijke aard van de god of goden die ten grondslag liggen aan de religieuze praktijk.

Agnostisch theïsme

Terwijl atheïsme en theïsme te maken hebben met geloof, agnosticisme gaat om met kennis. De Griekse wortels van de term combinerenA(zonder) engnosis (kennis). Daarom betekent agnosticisme letterlijk 'zonder kennis'. In de context waar het normaal gebruikt wordt, betekent de term: zonder kennis van het bestaan ​​van goden. Aangezien het voor een persoon mogelijk is om in een of meer goden te geloven zonder te beweren zeker te weten dat er goden bestaan, is het mogelijk om een ​​agnostische theïst te zijn.

Monotheïsme

De term monotheïsme komt uit het Grieksapen, (een entheos (god).Monotheïsme is dus het geloof in het bestaan ​​van één enkele god. Monotheïsme staat typisch in contrast metpolytheïsme(zie hieronder), wat een geloof is in vele goden, en metatheïsme, wat een afwezigheid is van enig geloof in welke god dan ook.

Deïsme

Deïsme is eigenlijk een vorm van monotheïsme, maar het blijft duidelijk genoeg in karakter en ontwikkeling om afzonderlijk te bespreken. Naast het aannemen van de overtuigingen van het algemene monotheïsme, nemen deïsten ook de overtuiging aan dat de enige bestaande god persoonlijk van aard is en transcendent uit het geschapen universum. Ze verwerpen echter het geloof, gebruikelijk onder monotheïsten in het Westen, dat deze god immanent is - momenteel actief in het geschapen universum.

Henotheïsme en monolatrie

Henotheïsme is gebaseerd op de Griekse wortelshij isofhenos, (een entheos(god). Maar de term is geen synoniem voor monotheïsme, ondanks het feit dat het dezelfde etymologische betekenis heeft.

Een ander woord dat hetzelfde idee uitdrukt ismonolatigheid,die is gebaseerd op de Griekse wortelsapen (één),Enlatria (serviceofreligieuze eredienst).De term lijkt voor het eerst te zijn gebruikt door Julius Wellhausen om een ​​vorm van polytheïsme te beschrijven waarin slechts één enkele god wordt aanbeden, maar waar wordt aangenomen dat andere goden elders bestaan. Veel stamreligies vallen in deze categorie.

Polytheïsme

De voorwaardepolytheïsmeis gebaseerd op de Griekse rootspoly(veel) enTheos (god). De term wordt dus gebruikt om geloofssystemen te beschrijven waarin verschillende goden worden erkend en aanbeden. In de loop van de menselijke geschiedenis waren polytheïstische religies van een of andere soort de overheersende meerderheid. De klassieke Griekse, Romeinse, Indiase en Noorse religies waren bijvoorbeeld allemaal polytheïsmen.

Pantheïsme

Het woord pantheïsme is opgebouwd uit de Griekse rootspan(allemaal) enTheos (god); pantheïsme is dus ofwel een overtuiging dat het universum God is enaanbidding waard, of dat God de som is van alles wat er is en dat de gecombineerde substanties, krachten en natuurwetten die we om ons heen zien daarom manifestaties van God zijn. De vroege Egyptische en hindoeïstische religies worden als pantheïstisch beschouwd, en het taoïsme wordt soms ook als een pantheïstisch geloofssysteem beschouwd.

Panentheïsme

Het woord panentheïsme is Grieks voor 'alles-in-God'.brood-in-theos. Een panentheïstisch geloofssysteem stelt het bestaan ​​van een god die elk deel van de natuur doordringt, maar die niettemin volledig verschilt van de natuur. Deze god maakt dus deel uit van de natuur, maar behoudt tegelijkertijd toch een zelfstandige identiteit.

Onpersoonlijk idealisme

In de filosofie van het onpersoonlijk idealisme worden universele idealen geïdentificeerd als god. Er zijn elementen van onpersoonlijk idealisme, bijvoorbeeld in het christelijke geloof dat 'God liefde is', of de humanistische opvatting dat 'God kennis is'.

Een van de woordvoerders van deze filosofie, Edward Gleason Spaulding, legde zijn filosofie als volgt uit:

God is de totaliteit van waarden, zowel bestaande als blijvende, en van die middelen en efficiëntie waarmee deze waarden identiek zijn.